Ebenezer

Αποφάσισα να ξαναγυρίσω στο γράψιμο. Και τι καλύτερη αφορμή από τον κινηματογράφο, ένα από τα μεγαλύτερα πάθη μου, και έναν ηθοποιό που αγαπώ από τα δέκα μου; Ο Τζόνι Ντεπ είναι για μένα ένα μεγαθήριο της υποκριτικής που, όσο γνωστό κι αν είναι το όνομά του, παραμένει υποτιμημένος για το τι μπορεί να κάνει στην οθόνη. Ο κύριος Τζόνι Ντεπ, λοιπόν, επιστρέφει στα σκοτάδια . Αυτή τη φορά τον σκηνοθετεί ο Τάι Γουέστ, και η αφορμή είναι ένα βιβλίο με το οποίο μεγαλώσαμε, που το διαβάζαμε και το ξαναδιαβάζαμε και το ξαναδιαβάζαμε κάθε Χριστούγεννα. *Bah, humbug!* Μιλάω για το *Ebenezer*. Στις 19 Δεκεμβρίου του 1843 κυκλοφόρησε η *Χριστουγεννιάτικη Ιστορία* (*A Christmas Carol*) του Κάρολου Ντίκενς, ενός από τους πιο αγαπημένους μου συγγραφείς. Ο Ντίκενς ήξερε να αφηγείται τα λάθη και τα πάθη της αγγλικής κοινωνίας της εποχής του. Εδώ γράφει για τη φτώχεια, αλλά και για τη μιζέρια που μπορεί να συνυπάρχει με τον πλούτο. Σχεδόν προφητικά, μας δείχνει τι παθαίνουμε όταν μετράμε την αξία της ζωής μας με το πόσα έχουμε. Όσο πιο πολύ χώρο πιάνουν τα πράγματα, τόσο λιγότερος μένει για τους ανθρώπους, για την αγάπη, για τη χαρά τού να δίνεις. Και στο τέλος, πόσο άδειοι μένουμε. Μου αρέσει πόσο πιστή μένει η ταινία στο πνεύμα του Ντίκενς. Έχει τη γοτθική ατμόσφαιρα, το γκροτέσκο, το βρετανικό χιούμορ και τη σάτιρα, μαζί με κάτι από το πικαρέσκο ύφος του. Και βρίσκω κάτι γοητευτικό στις ατέλειες των χαρακτήρων του. Μερικές από αυτές τις μορφές είναι τόσο έντονες που γίνονται σχεδόν έννοιες. Τι είναι ο Σκρουτζ; Ακόμα και στα ελληνικά, όταν λες κάποιον «Σκρουτζ», όλοι καταλαβαίνουν. Είναι ο άνθρωπος που μετράει τον πλούτο του, διστάζει να δώσει και ζει περικυκλωμένος από τα υπάρχοντά του. Η σκηνογραφία αποτυπώνει υπέροχα το βικτωριανό Λονδίνο. Μου αρέσει αυτό το σκοτάδι. Είναι Χριστούγεννα και θα έπρεπε να γιορτάζουμε, κι όμως νιώθεις το κρύο της πόλης. Ο Σκρουτζ έχει την πολυτέλεια να μετράει τα λεφτά του. Μέσα από τους ανθρώπους γύρω του βλέπεις πώς ήταν να βγάζεις το ψωμί σου σε μια πόλη όπου άνθρωποι σαν κι αυτόν κρατούσαν τόση δύναμη. Ομολογώ πως δεν ήξερα τον Τάι Γουέστ. Έχω μείνει κάμποσα χρόνια μακριά από όσα συμβαίνουν στο θέατρο και στον κινηματογράφο, και το *Ebenezer* με έκανε να αναζητήσω τη δουλειά του. Αυτό που μου έδωσε εδώ ήταν λογοτεχνία στην οθόνη. Έστησε έναν κόσμο, διάλεξε εξαιρετικούς ηθοποιούς και τους άφησε να κάνουν αυτό που ξέρουν καλύτερα. Να δώσουν ζωή στους χαρακτήρες. Ο Τζόνι Ντεπ είναι, για άλλη μια φορά, φαινόμενο. Στην αρχή είναι σχεδόν σαν στοιχειό. Κοιτάζεις τα μάτια του και σου φαίνονται άδεια. Κι ύστερα, σιγά σιγά, βλέπεις την πίκρα και τον πόνο, και διακρίνεις τον άνθρωπο που κάποτε ήξερε να χαίρεται. Στις τελευταίες σκηνές, όταν βγαίνει στην επιφάνεια όλη αυτή η καλοσύνη, έρχεται μαζί της κι ένα χιούμορ που σε κερδίζει.

Και ο Ίαν ΜακΚέλεν, τι να πεις; Στην αρχή αναρωτήθηκα αν άκουσα καλά, αν ήταν όντως εκείνος ο Τζέικομπ Μάρλεϊ. Έχει αυτή την παρουσία που επιβάλλεται από τη στιγμή που εμφανίζεται. Μου άρεσε πολύ και ο Τραμέλ Τίλμαν, που τον ήξερα από το *Severance*, ως το Πνεύμα των Φετινών Χριστουγέννων. Είναι από τους ηθοποιούς που χαίρομαι να βλέπω και στη μικρή και στη μεγάλη οθόνη. Η ταινία μυρίζει βιβλίο. Μυρίζει Αγγλία, μυρίζει λογοτεχνία, μυρίζει καλές ερμηνείες. Κράτησε σχεδόν δύο ώρες κι εγώ νόμιζα πως είχε περάσει μία. Ίσως κάποιες σκηνές και κάποιοι διάλογοι να μπορούσαν να δέσουν καλύτερα. Σκέφτομαι, για παράδειγμα, τη σκηνή γύρω από το τραπέζι. Αυτό που ήθελε να μου πει η ταινία, όμως, το ένιωσα. Βγήκα από την αίθουσα νιώθοντας καλά και πιστεύοντας ακόμα στο ανθρώπινο είδος. Συγχωρέστε με αν κάποιες φράσεις βγαίνουν λίγο αδέξια. Τελευταία φορά έγραψα το 2019, πριν από την πανδημία. Ύστερα από δεκαεπτά χρόνια μακριά από την πατρίδα μου, είμαι πλέον και επισήμως δίγλωσση. Άλλες λέξεις μού έρχονται πρώτα στα αγγλικά κι άλλες στα ελληνικά. Σας ευχαριστώ για την υπομονή σας. Μου είχε λείψει να γράφω, να ψάχνω μέσα μου τι με συγκινεί και να μοιράζομαι μαζί σας την αγάπη μου για τις τέχνες. Για τον κινηματογράφο, το θέατρο, τη μουσική, την αρχιτεκτονική, τη γλυπτική. Για ό,τι ομορφότερο μπορεί να βγει από την ψυχή και τον νου των ανθρώπων. Βρείτε με, αν θέλετε, κι ας κάνουμε αυτές τις όμορφες συζητήσεις περί τέχνης, περί ζωής, περί ύπαρξης. Σας ευχαριστώ πολύ, *η ξενιτεμένη σας ψυχούλα*